Mata chłodząca dla dużego psa: rozmiar, rasy i waga

Dlaczego duży pies znosi upał gorzej niż mały

Ciało wytwarza ciepło całą swoją masą, a oddaje je powierzchnią. To jest cały problem dużego psa: masa rośnie szybciej niż powierzchnia skóry. Labrador waży dziesięć razy więcej niż chihuahua, ale nie ma dziesięć razy większej powierzchni ciała. Każdy kilogram mięśni pracuje i grzeje, a dróg, którymi to ciepło mogłoby uciec, jest proporcjonalnie coraz mniej.

Do tego dochodzi dyszenie, jedyny mechanizm chłodzenia, jakim pies naprawdę dysponuje. Ono również nie skaluje się z masą: wilgoć paruje z języka i dróg oddechowych, a te u czterdziestokilogramowego psa wcale nie są cztery razy większe niż u dziesięciokilogramowego. Duży pies musi więc dyszeć dłużej i ciężej, żeby osiągnąć ten sam efekt, a sama praca mięśni oddechowych dokłada ciepła do bilansu.

Trzeci czynnik to pochodzenie wielu dużych ras. Husky, bernardyn, owczarek podhalański czy berneński pies pasterski byli selekcjonowani do zimna: gęsty podszerstek, który zimą jest zaletą, latem działa jak warstwa izolacyjna. Które budowy ciała startują z najgorszej pozycji, opisujemy szerzej w tekście o rasach wrażliwych na upały — tutaj wystarczy jeden wniosek: dużemu psu zostaje przede wszystkim oddawanie ciepła spodem ciała, tam gdzie sierść jest rzadka, a skóra dotyka podłoża. Dokładnie tę drogę obsługuje mata chłodząca. I dlatego jej powierzchnia liczy się u niego podwójnie.

Od jakiej wagi zaczyna się «duży pies»

Na potrzeby doboru maty granica jest prosta: psy powyżej 25 kg traktujemy jako duże, a powyżej 30 kg jako bardzo duże. To nie jest definicja kynologiczna, tylko praktyczna — dokładnie w tych progach zmienia się rozmiar maty, na której pies mieści się w całości.

Jeśli Twój pies jest kundlem — a to najpospolitszy pies w Polsce — tabela ras nic Ci nie powie i nie musi. Trzydziestokilogramowy kundel podlega tej samej zasadzie co owczarek: decydują kilogramy i długość ciała, nie rodowód.

Do wagi z metryki trzeba jeszcze doliczyć jedną poprawkę: nadwagę. Tkanka tłuszczowa izoluje, więc labrador, który nosi kilka kilogramów za dużo, znosi upał jak pies o klasę większy — i tak też trzeba mu dobrać matę. Jeśli pies stoi na granicy dwóch rozmiarów, a do tego jest wyraźnie zaokrąglony, wybór przestaje być dylematem: większy.

L czy XL: jedyna decyzja, którą trzeba podjąć

Przy dużym psie wybór zawęża się do dwóch rozmiarów. L ma 100 × 70 cm i jest pomyślany dla psów do 30 kg. XL ma 150 × 100 cm i zaczyna się tam, gdzie kończy się L: powyżej 30 kg. Dwa mniejsze rozmiary możesz spokojnie pominąć, 70 × 55 cm to mata dla jamnika, nie dla owczarka.

Najwięcej wątpliwości budzi strefa 25-30 kg, w której mieści się większość labradorów i goldenów. Zasada jest ta sama, którą stosujemy w całym poradniku: w razie wątpliwości wybierz większy. Nie dlatego, że większa mata chłodzi mocniej — nie chłodzi — tylko dlatego, że pies, któremu mata kończy się pod żebrami, oddaje ciepło wyłącznie tą częścią ciała, którą na niej trzyma. Reszta leży na ciepłej podłodze.

Drugim kryterium, obok wagi, jest długość. Psa mierzy się leżącego, wyciągniętego na boku, i to ta liczba musi zmieścić się na dłuższym boku maty. Jak zmierzyć dokładnie i jaki zapas doliczyć, znajdziesz w poradniku rozmiarów — tam stoi też tabela wag dla wszystkich czterech rozmiarów i dla kotów. I jedno ostrzeżenie stamtąd, które przy dużych psach kosztuje najwięcej: patrz na centymetry, nie na literę. Oznaczenia literowe nie są znormalizowane i mata sprzedawana gdzie indziej jako XL bywa mniejsza niż nasze L. Wszystkie cztery rozmiary Frimouf Ice mają wymiary wypisane obok litery, również w koszyku.

Pozycja ciała: duży pies leży inaczej

Mały pies w upał często po prostu kładzie się na brzuchu. Duży robi coś innego: przewraca się na bok i wyciąga na całą długość, żeby odsłonić brzuch i wewnętrzną stronę ud — miejsca, w których sierść jest najrzadsza, a naczynia krwionośne biegną najpłycej. To najskuteczniejsza pozycja, jaką zna, i zarazem ta, która zajmuje najwięcej miejsca.

Zdjęcie z góry pokazuje to lepiej niż każda tabela: wyciągnięty labrador potrafi zająć niemal całą matę. Jeśli powierzchni jest za mało, tylna połowa ciała ląduje obok, na podłodze, która oddała swój chłód dawno temu — i kontakt, o który w tym wszystkim chodzi, spada o połowę.

Jest jeszcze jedna obserwacja, która przemawia za zapasem powierzchni: duży pies zmienia pozycję. Kładzie się na jednym boku, po jakimś czasie przewraca się na drugi, przesuwa się, prostuje łapy. Każda z tych pozycji potrzebuje miejsca. Mata, która wymusza jedną jedyną pozycję, przegrywa z chłodną płytką w przedpokoju, na której pies może układać się, jak chce — a przecież ma być odwrotnie.

Co się dzieje z matą pod 40 kilogramami

Waga psa to test konstrukcji, o którym mało kto myśli przed zakupem. W matach żelowych nacisk wypycha żel z miejsc, w których jest największy — czyli dokładnie spod tułowia — w stronę brzegów. Pod lekkim psem ten efekt jest pomijalny. Pod czterdziestokilogramowym owczarkiem środek maty z czasem ma coraz mniej wypełnienia tam, gdzie jest najbardziej potrzebne, a szwy i zgrzewy przenoszą stały nacisk. I to nie jeden raz: duży pies nie kładzie się delikatnie, tylko opada całym ciężarem, kilka razy w ciągu popołudnia.

Frimouf Ice nie ma żelu, więc nie ma czego wypychać ani co mogłoby wyciec. Mata to trzy warstwy tkaniny: wierzch z lodowego jedwabiu (75 % poliamidu, 25 % poliestru), wypełnienie w całości z bawełny i spód w całości z poliestru. Pikowanie utrzymuje wypełnienie na miejscu niezależnie od tego, ile razy pies wstanie i opadnie. Dlaczego brak żelu jest zaletą także z innych powodów — od pazurów po psy, które podgryzają swoje legowisko — wyjaśniamy na stronie o macie bez żelu.

Duży pies to też więcej sierści i więcej podwórka przynoszonego do domu, więc mata pod nim pracuje w trudniejszych warunkach również pod tym względem. Odpowiedź jest prozaiczna: do prania matę wkłada się do pralki na program delikatny w zimnej wodzie, a potem suszy na powietrzu.

Duży pies nagrzewa matę szybciej — i co z tym zrobić

Fizyka działa w obie strony: skoro duże ciało oddaje więcej ciepła, to mata przyjmuje go więcej. Miejsce, na którym leży owczarek, nagrzewa się szybciej niż miejsce pod chihuahua. To nie jest wada konkretnego produktu, tylko zasada działania każdej pasywnej powierzchni chłodzącej: pochłania ciepło, dopóki nie zrówna się temperaturą z ciałem, a potem musi oddać je otoczeniu.

W praktyce pies rozwiązuje to sam, pod warunkiem że ma gdzie. Przesuwa się o pół długości ciała i kładzie na części, która jeszcze pracuje, a nagrzane miejsce w tym czasie oddaje ciepło. Właśnie dlatego przy dużym psie rezerwa powierzchni nie jest wygodą, tylko warunkiem ciągłości: na 150 × 100 cm owczarek ma dokąd się przesunąć, na zbyt małej macie musi zejść na podłogę i czekać. Z tego samego powodu przy naprawdę ciężkich psach dobrze sprawdzają się dwa miejsca do wyboru, na przykład jedno w salonie i drugie w sypialni: pies zmienia powierzchnię, zanim ta zdąży się nagrzać. Jak wygląda ten cykl i od czego zależy jego tempo, opisujemy w tekście jak długo działa mata chłodząca.

Upał to dla dużego psa przeciwnik wagi ciężkiej

Wszystko powyżej ma jedną praktyczną konsekwencję: u dużego psa przegrzanie zaczyna się wcześniej i cofa wolniej. Ciało, które wytwarza dużo ciepła i słabo je oddaje, dłużej wraca do równowagi, dlatego przy dużych rasach profilaktyka liczy się bardziej niż reakcja. Cień, woda, spacery w chłodniejszych porach dnia i powierzchnia, która odbiera ciepło — te cztery rzeczy działają razem i żadna nie zastępuje pozostałych.

Zanim klikniesz «do koszyka»: cztery kroki

Po pierwsze, zważ psa — albo weź wagę z ostatniej wizyty u weterynarza. Do 30 kg odpowiada rozmiar L, powyżej 30 kg rozmiar XL. Wynik z pogranicza traktuj jak wskazanie na większy.

Po drugie, zmierz psa leżącego, wyciągniętego na boku, od czubka nosa do nasady ogona — ta liczba musi zmieścić się na dłuższym boku maty. Dokładną metodę, razem z zapasem, który trzeba doliczyć, opisuje poradnik rozmiarów.

Po trzecie, zmierz miejsce. 150 × 100 cm potrzebuje kawałka wolnej podłogi, najlepiej tam, gdzie pies i tak kładzie się latem. Które podłoże pracuje razem z matą, a które przeciwko niej, znajdziesz w tekście gdzie położyć matę chłodzącą.

Po czwarte, porównuj centymetry. Litera znaczy u każdego producenta co innego; wymiary w centymetrach znaczą wszędzie to samo. A gdyby mimo wszystko wyszło nie tak: masz 30 dni na zwrot, odesłanie jest bezpłatne.