Udar cieplny u psa: rozpoznać i działać natychmiast

Marta Kowalczyk · Redaktorka, dobrostan zwierząt i akcesoria dla zwierząt

Marta mieszka z labradorem i dwoma kotami pod Wrocławiem, w jednym z najcieplejszych zakątków Polski latem. Od kilku sezonów sprawdza w praktyce, co naprawdę pomaga zwierzętom w upały, a co tylko tak wygląda.

Dlaczego psy są tak narażone

Pies ma bardzo niewiele gruczołów potowych. Te nieliczne znajdują się w opuszkach i praktycznie nic nie zmieniają. Regulacja temperatury odbywa się u niego niemal wyłącznie przez dyszenie: wilgoć paruje z języka i dróg oddechowych i odbiera ciepło.

Ten układ ma dwie słabości. Kosztuje pracę mięśni, więc sam wytwarza ciepło, i działa coraz gorzej, im wilgotniejsze jest powietrze. W parny dzień przy 28 stopniach pies jest bardziej obciążony niż przy 32 suchych. Dlatego parno przed burzą i zamknięte pomieszczenia są groźniejsze niż liczba na termometrze.

Druga droga, jaka mu zostaje, to oddawanie ciepła dolną częścią ciała, tam gdzie sierść jest rzadka. Dlatego latem psy kładą się na płytkach, w wannie albo na podłodze w piwnicy.

Objawy w kolejności, w jakiej się pojawiają

Normalna temperatura ciała psa mieści się między 37,5 a 39 stopni. Od 40 wzwyż mówimy o hipertermii, od 41 sytuacja jest krytyczna. Termometr warto więc mieć w domu, a pomiaru dokonuje się doodbytniczo.

Cztery kroki, które się liczą

Po pierwsze: wynieść z upału. Cień, chłodne pomieszczenie, przewiew. Często samo to daje więcej niż cała reszta.

Po drugie, telefon. Zadzwoń do lecznicy, gdy zaczynasz schładzanie, a nie po. Powiedzą Ci, czy i jak szybko masz przyjechać.

Po trzecie: schładzać od dołu do góry. Letnia woda na łapy i nogi, potem brzuch i wewnętrzna strona ud. Połóż wilgotny ręcznik, ale nie owijaj nim psa, bo ciepło zostanie pod spodem. Wentylator zwiększa parowanie.

Po czwarte: poić, ale nie na siłę. Podawaj małe ilości letniej wody. Psa, który się zatacza albo jest nieprzytomny, nigdy nie wolno zmuszać do picia.

Cztery błędy, które pogarszają sytuację

Lodowata woda albo lód. Silne zimno obkurcza naczynia skóry. Ucieka mniej ciepła, choć w dotyku wydaje się odwrotnie, a układ krążenia zostaje dodatkowo obciążony.

Owijanie w mokry koc. To, co wygląda na schładzanie, działa jak warstwa izolacyjna: ciepło zostaje pod spodem.

Polewanie głowy. Zacznij od kończyn. Woda na głowę i szyję u otumanionego psa może trafić do dróg oddechowych.

Przerwać, gdy wygląda na to, że jest lepiej. Udar cieplny może uszkodzić narządy, a te uszkodzenia bywają widoczne dopiero po godzinach. Nawet psa, który znów jest wesoły, trzeba zawieźć na badanie.

Rasy, które ryzykują najbardziej

Owczarek niemiecki, labrador i golden retriever to trzy budowy, przy których ciepło ma najmniej dróg ucieczki: długa sierść albo gęsty podszerstek.

Najwyraźniejszym przypadkiem pozostaje jednak Bulldog francese, a razem z nim mops i bokser: krótki pysk sprawia, że dyszenie jest nieskuteczne, więc znika właśnie główna droga, którą pies pozbywa się ciepła. Cane corso, duży molos, ma trudniej z innego powodu: przez masę ciała.

Jedno przydatne zastrzeżenie: rankingi popularności obejmują wyłącznie psy rodowodowe. Najpospolitszym psem w Polsce jest kundel, który nie pojawia się w żadnym rankingu ras — i u niego liczy się po prostu jego budowa: sierść, wielkość, wiek i waga.

Profilaktyka to jedyna strategia, która działa

Kiedy dochodzi do udaru cieplnego, coś już poszło nie tak. To, co naprawdę pomaga, jest banalne i skuteczne: przesunąć spacery na wczesny ranek i późny wieczór. Sprawdzić asfalt wierzchem dłoni przez pięć sekund: jeśli parzy Ciebie, parzy też jego łapy. Zawsze mieć przy sobie wodę. I nigdy nie zostawiać psa samego w zaparkowanym samochodzie — ani na chwilę, ani w cieniu, ani z uchylonym oknem.

Do tego dochodzi chłodne miejsce, w które pies może się wycofać w domu. Pies, który sam idzie na płytki w korytarzu, mówi Ci dokładnie, czego potrzebuje. mata chłodząca to nic innego niż taka właśnie powierzchnia, w miejscu, które wybierasz Ty, i przenośna. Jak to działa od strony fizycznej, wyjaśniamy na stronie jak działa mata chłodząca.

Jedno zastrzeżenie, bo tutaj ma znaczenie: mata to profilaktyka. Nie leczy udaru cieplnego i nie zastępuje lekarza weterynarii.

Ten tekst nie zastępuje opinii lekarza weterynarii. W razie podejrzenia udaru cieplnego zgłoś się natychmiast do lecznicy weterynaryjnej lub na dyżur całodobowy.